آدم همیشه چیزی را می بیند که انتظارش را ندارد.این اتفاقی است که تقریبا در هر سانس جشنواره فیلم فجر می افتد.بعضی فیلم ها که تبلیغات زیادی حول وحوششان بود وبا کلی دنگ وفنگ وحاشیه روانه جشنواره شده بودند،حسابی تو ذوق مخاطب ها زدندو تماشاگر فکر می کرد هرکس تو سالن نیست، دوساعت از او جلو افتاده است .از طرفی فیلم هایی هم بودند که وقتی چنددقیقه از پخش شان می گذشت بیننده احساس می کرد به شعورش توهین نشده و وقتش به باد فنا نرفته.بین فیلم های امسال بعضی ها بیشتر مورد توجه قرار گرفتند.دراین چهارصفحه سراغ این فیلم ها رفتیم و سعی کردیم خیلی جمع وجور نگاهمان به انها را نشان بدهیم.بحث های مفصل تر ونگاه تحلیل محور بماند برای موقع اکران انها.

***

به رنگ ارغوان/ ابراهیم حاتمی كیا
تاریخ تولید:1383- تاریخ انقضاء: ندارد

وحید سعیدی: ابراهیم حاتمی كیا فیلمساز محبوبی است و اكثر كسانی كه به سینما علاقه مند هستند او را دوست دارند و حتی برخی نسبت به او تعصب هم دارند. اتفاقا این نگاه در بین كسانی كه خیلی حرفه ای و جدی سینما را دنبال می كنند هم وجود دارند و هركسی به نوعی جز دار و دسته «فن» های او محسوب می شود. خود من هم تا همین چهار ، پنج سال پیش جز «فن» های سفت و سخت او بودم ، اصلا به خاطر همین هم بود كه دوست نداشتم هیچ وقت با حاتمی كیا روبه رو شوم ، اما همه چیز در ملاقات اولم با او تغییر كرد. ملاقاتی كه حدود شش سال قبل در همین موقع ها كه او تازه درگیر ماجراهای «به رنگ ارغوان» شده بود، انجام شد. ذهنییت خراب من از حاتمی كیا بعدها در جلسه مطبوعاتی «دعوت» و بعد از آن در مصاحبه ای كه در خصوص همین فیلم با او انجام دادم كاملا خراب شد. اصلا به خاطر همین ذهنیت خراب بود كه دوست داشتم از «به رنگ ارغوان» بدم بیاید. اما فیلم این اجازه را به من نداد. «به رنگ ارغوان» مزیتی ویژه داشت و آن رنگ و بوی حاتمی كیا بود كه در پلان به پلان فیلم احساس می شد. فیلم تلفیقی است از فضای عاشقانه خاكستر سبز و فضای ملتهب آژانس شیشه ای . به رنگ ارغوان انگار مسلخگاه حاج كاظم است كه بین آرمان و عشق گرفتار آمده و حالا باید یكی را انتخاب كند. عشقی كه حالا برای نجات او منتی سر دیگران ندارد ، اینجا مسلخگاه او است دیگر قرار نیست تاوان عشق او را آدم هایی كه عشقشش را نمی شناسند پس دهند و او باید به تنهایی تاوان هرچه را كه دوست دارد پس بدهد. اینكه حاتمی كیا بی رحمانه قهرمانش را به زنجیر می كشد و تصویری عریان از واقعیت های شغل او ارائه می دهد، و به این شكل سندی تصویری از قشری از جامعه باقی می گذارد، تمام حس بد آمدن از فیلم را در من كشت. اینكه فیلم بعد از شش سال آنچنان تازه و باطروات است كه گویی محصول شش ماه دوم سال 88 است نه زمستان 83 نشان از نگاه درست حاتمی كیا دارد .

***

هیچ / عبد الرضا كاهانی
مور و هیچ

سید احسان عمادی: من آن مورم که در پایم بمالند/ نه زنبورم که از دستم بنالند/ کجا خود شکر این نعمت گزارم/ که زور مردم آزاری ندارم".چنانچه ملاحظه می­کنید شاعر در این بیت خدا را شاکر است که قدرتی ندارد تا به واسطه آن امکان اذیت کردن ملت را بیابد. حالا فکر می­کنید اگر امروزه روز یکی از این مورهای بی­آزار به آن قدرت کذا – که در دنیای ما جز از طریق پول حاصل نمی­شود – دست پیدا کند چه سرنوشتی در انتظارش خواهد بود؟ برای داشتن پاسخ این سوال لازم است که "هیچ" کاهانی را ببینید.
در زندگی یک خانواده حاشیه­نشین زیر خط فقری، به دلیل عجیبی که اشاره به آن از لطف تماشای فیلم می­کاهد پول قلمبه­ای پیدا می­شود و آنها تازه فرصتی پیدا می­کنند تا زشتی­ها و پلیدی­های تا به حال پنهان مانده در اعماق وجودشان را به رخ همدیگر بکشند. دنیایی که کاهانی در "هیچ" خلق می­کند در عین واقعی، روزمره و باورپذیر بودن بیشتر از آنچه فکرش را بکنید تلخ و سیاه و گزنده است. حقارت آدم­هایی که تا دیروز هیچی نداشتند و امروز از هیچ خیانت و رذالتی در حق هم کوتاهی نمی­کنند خیلی جاها از حد تحمل بیننده خارجی می­شود. "هیچ" ریتم کندی دارد و بی­اتفاق بودنش گاهی حوصله مخاطب را سر می­برد. مضاف به این که ممکن است تلاش کارگردان برای فروکردن حرفش در چشم شما حالتان را بگیرد و توی ذوقتان بزند. ستاره­های بازی­های درجه یک فیلم بدون شک مهدی هاشمی و پانته­آ بهرام اند. آنقدر که اگر "هیچ" به مسابقه می­رسید از شانس­های اصلی سیمرغ بودند.

***

بیداری رویاها / محمد علی باشه آهنگر
استراحت مطلق رویاها

سید جواد رسولی: همسر یک مفقودالاثر جنگ با برادر او ازدواج می کند . چند سال بعد، وقتی که آنها سامانی به زندگی داده اند و بچه دار شده اند خبر می رسد که همسر اول زنده است و به زودی به خانه می آید. داستان تکان دهنده ای است نه؟ جان می دهد برای این که از رویش یک فیلم انسانی تاثیرگذار بسازند. موقعیتی که در آن هیچکس مقصر نیست اما زندگی آدم ها را از این رو به آن رو می کند.
خب، تا اینجای کار همه ما (یعنی مایی که منتظریم فیلم را ببینیم و فیلمسازان محترم) با هم موافقیم. اما مشکل از اینجا به بعد است که شروع می شود. درست در مرحله تبدیل یک چنین موقعیتی به یک درام درگیر کننده و موفق. نکته این است که ایده بالا را می شود برای ساختن یک فیلم کوتاه استفاده کرد اما گسترش آن برای ساختن یک فیلم بلند نیازمند داشتن مصالح و امکاناتی است که در بیداری رویاها نمی بینیم. فیلم نه توانسته با اضافه کردن داستان های فرعی خوب و جذاب ایده اش را گسترش بدهد و نه شخصیت های اصلی و فرعی خوبی ساخته تا بار تنک بودن داستان را بر دوش بکشند. شخصیت هایی فرعی مثل مادر شهید، همسر حمید پسر شهید و به خصوص آن دو کارمند ستاد مفقودین بسیار سطحی پرداخته شده اند و کارهایشان فقط تماشاگرها را گیج می کند. کار شخصیت های اصلی هم این است که در پلان های طولانی با همدیگر حرف بزنند و اطلاعات مربوط به زندگی شان را با ما بینندگان در میان بگذارند.این البته تنها مشکل فیلم بیداری رویاها نیست. نتیجه طبیعی نداشتن شخصیت های خوب، بازی های بد و نچسب است. امین حیایی و هنگامه قاضیانی هر دو بازیگران خوبی هستند اما در این فیلم با وجود این که تلاش زیادی برای اجرای نقش کرده اند ، بازی هایشان باورپذیر از آب در نیامده است. حتی این که این دو نفر پیش از خبر زنده بودن شهید، زن و شوهر هستند و یک کارگاه شیشه را اداره می کنند هم درست تصویر نشده و در نیامده چه برسد به باور کردن این که با این اتفاق زندگی آنها از بین رفته است.این البته اولین بار نیست که یک ایده خوب تبدیل به فیلمی متوسط یا بد می شود. این سنت در سینمای ما مصداق های زیادی دارد. ای کاش اما این آخرین جشنواره ای باشد که در آن ایده های خوب زیادی بر باد می روند

***

بدرود بغداد / مهدی نادری
سلام سینما

احسان ناظم بكایی: غیرمنتظره وتکان دهنده.اگر کسی تیتراژ ابتدایی فیلم را نبیند فکرمی‌کند با یک فیلم ضد جنگ ساخت امریکاطرف است.ازهمان سکانس ابتدایی و مسابقه بوکس دانیل دالکا(مزدک میرعابدینی) معلوم می شود با فیلمی متفاوت طرفیم. فیلمی با دکوپاژهای عالی وتصاویر، رنگ ونوری غیرمتعارف که حتی یک دیالوگ فارسی ندارد!صحنه نیش خوردن دانیل از یک عقرب که ما از زاویه نگاه عقرب ان را می بینیم تا صحنه های تک گویی های راقعه(پانته ابهرام) وبگوومگوهای دانیل و صالح(مصطفی زمانی)،همه شان درسینمای ما تازگی دارند.فیلم پراست از نشانه وکنایه ،درحقیقت سازنده به تماشاگرانقدراحترام می گذارد که خود او کاشف بخش های پنهان قصه باشد.بازیگرها هم با اینکه دیالوگ هایشان،زبان مادری نیست ولی انقدر روان،ادایشان می کنند که انگار سالهاست عراقی یا امریکایی اند. موسیقی و ضرباهنگ ان که گاه ریتمی عربی و گاه فضایی غربی می گیرد هم درمتفاوت نشان داد بدرود بغداد نقش مهمی دارد.
شاید برای همین ها بودکه وقتی مهدی نادری فهمید قراراست فیلمش را همزمان با فیلم پرستاره" کیفر"حسن فتحی در دو سالن کوچک برج میلاد به صورت ویدئویی اکران کنند،درمیان حرص وجوش خبرنگارها با اعتماد به نفش فوق العاده لبخند می زد.بدرود بغداد باعث شد تا کیفریک ساعت با تاخیر روی پرده سالن اصلی برج میلاد برود.

***

یک گزارش واقعی / داریوش فرهنگ
بازی دو سر باخت

وحید سعیدی: حالا اگر بخواهیم یک حساب سر انگشتی کنیم می بینیم که تعداد کارگردانان خوب تمام شده مان کم کم ، خیلی زیاد شده ، کارگردانانی که بعد از یک دوره کاری موفق به نقطه صفر رسیده اند یا در حال تکرار خودشان هستند یا بدتر از آن در حال عقب گردند. در جشنواره امسال هم یکی از آنها در تمام شدن و عقب گرد کردن گوی سبقت را از دیگران ربود و با کاری که ارائه داد فریاد زد که آقایان، خانم ها دیگر به من امیدی نداشته باشید من سال هاست تمام شده ام و چیزی در چنته ندارم اگر باور ندارید بنشینید و «یک گزارش واقعی» را اگر حوصله تان آمد تا ته ببینید و متوجه شوید که به شما دوروغ نگفته ام. البته داریوش فرهنگ خیلی زودتر از خیلی های دیگر به ته خط رسید و در دایره تکرار و عقب گرد افتاد، شروع آن با «راه افتخار» بود و با «دیپلمات» و سریال «تولدی دیگر» ادامه پیداکرد و با سه گانه ای که برای حسین فرحبخش ساخت ( تکیه برباد، شب های تهران و رز زرد) به اوج رسید و حالا با «یک گزارش واقعی» تکمیل شد. فرهنگ که سالها بود در عرصه کارگردانی سینما فعالیتی نداشت ، سال گذشته برای بازگشت دوباره به این عرصه مجبور شد یکی از پروژه های سفارشی فارابی درباره انقلاب را در دست بگیرد فیلمی که در نهایت تبدیل به بازی دو سر باخت برای فارابی و فرهنگ شده است. چراکه فرهنگ خواسته تا از پروژه ای که بر پیشانی خود بر چسب سفارشی بودن را دارد اثری فراتر از انتظارهای که از یک کار سفارشی می رود ارائه دهد و بگویند که فرهنگ فیلم خودش را ساخته، اما محصولی که او آفریده نه تنها اثری فراتر از انتظارهای یک کار سفارشی نیست بلکه خواسته های سفارش دهنده راهم تامین نمی کند، بی شک «یک گزارش واقعی» به دلیل لکنت در ساختارو روایت نمی تواند به عنوان فیلمی درباره آدم های انقلاب و مبارزات آنان به اثری مرجع در تاریخ سینمای ایران تبدیل شود.

***

آناهیتا / عزیر‌اله حمید نژاد
شب بخیر و موفق باشی

مهدی معزی : اول از همه باید بگویم كه یاد فیلم سال گذشته ابوالحسن داوودی افتادم ؛ زادبوم. تعریف خودم مستند زندگی لاك پشت هاست از زادبوم. فیلمیكه یك نمونه امسالی هم داشت؛ آناهیتا. اگر آن جا داستان زندگی لاك پشت ها آنالیز شد، این جا رفتار محیطی روی شكل گیری مولكول های آب در نطقه انجماد بود. البته بی انصافی ست اگر از چاشنی های عاشقانه كنار این مباحث علمی نادیده رد شویم! فیلمی كه در هیچ كجای آن یقه مخاطب را نچسبید كه از خودش واكنش نشان دهد. همه چیز حول مولكول های آب جلو می رفت. پوریا پورسرخ را با همان صورت زخمی و صدای خش دار سریال رستگاران تصور كنید كه بعد از سه ضربه چاقو، بدون هیچ استرسی چشمانش را می برد به سمت میكروسكوپ. این جا بود كه صدای خنده تحقیر كرد كارگردانی كه در ردیف پشت ما نشسته بود. البته این فقط یك صحنه از این «آناهیتا»بود كه یادش رفته بود مخاطب شعور دارد. البته كاری به این هم نداریم كه در روایت همین داستان خنگ دچار مشكل بود. انگارمی خواست خنگی خودش را به ما هم القا كند. فقط ای كاش شهاب حسینی و میترا حجار به این كار سنجاق نشده بودند تا عیار فیلم مشخص می شد!

***

تهران، روزهای آشنایی / داریوش مهرجویی
شور زندگی

محبوبه افتخاری: «یک خانواده تهرانی قرار است روز اول سال نو با یک تور تهران گردی از مناطق مختلف تهران بازدید کنند...»؛ این داستان یک خطی وقتی به عنوان قصه یک فیلم شنیده می‌شود حسابی خسته کننده و غیر جذاب است. داستانی که می‌‌شود حدس زد بیشتر به یک قصه مستند سفارشی نزدیک است تا یک داستان پر گره،‌داستانی که می‌شود حدس زد در آن توضیحاتی درباره بناهای مهم تهران می‌شنویم و بناهای قدیمی و جدید را دوباره از نزدیک‌تر می‌بینیم.‌ اما هیچ کدام از این‌ها اتفاقی نیست که در «تهران؛ روزهای آشنایی» مهرجویی می‌افتد.در واقع همه این‌ها هست و نیست. اتفاق‌هایی که اصلا نوشتنی نیست و فقط باید دیده شوند تا بشود حظشان را برد. گرمای بین آدم‌ها در آن اتوبوس شیک شخصی که تویش نسکافه و چای دارچین سرو می‌شود، قبل از هر مقاومتی آنچنان برمان می‌دارد و با خودش می‌برد که می‌توانی همه توضیحاتی که درباره کاخ گلستان و معماری‌هایش داده می‌شود را بدون ناراحتی بشنوی و با چشمت دنبال جزییات روابط بین آدم‌ها بگردی. اینجاست که تهران و تهران‌گردی یادت می‌رود و میان آیینه‌کاری‌های مسحور کننده کاخ گلستان، دلت برای رابطه پیرمرد و پیرزنی که حرف‌های عاشقانه‌شان را روی کاغذ می‌نویسند و با شعر به هم پیغام و پسغام می‌دهند،‌ غنج می‌رود. مهرجویی لابه‌لای غم خراب شدن سقف خانه یک خانواده کوچک جنوب شهری،‌ لابه‌لای لحظه‌های انتظاری پیرزنی که برای دیدن بچه‌هایش ساعت‌ها چشم به در خانه سالمندان ـ از نوع باورنکردنی و رویایی‌اش- است؛‌ گرمایی از عشق و شور زندگی نصیبمان می‌کند که باور کنی می‌شود خانه قدیمی بی سقف به چشم بهم‌زدنی تعمیر شود و توی باغچه‌اش بنفشه بکارند.

***

سیم اخر/ مهدی کرم پور
شعارهای از مد افتاده

احسان ناظم بكایی: قرارگرفتن این اپیزود کنار اپیزود مهرجویی هیچ منطقی ندارد حتی تم کارهم هیچ ارتباطی با تهران پیدا نمی کند وحلاوت تهرانیت کارمهرجویی را می گیرد .اگر ما به سلحشور و ده نمکی بند کرده ایم که شعار دادن بد است خوب از این طرف هم باید گفت این جور شعار دادن رو هم نچسب است وسالهاست از مد افتاده. اینکه یک گروه جوان موسیقی پاپ با کنسل شدن کنسرتشان شروع به دادن پیامهای نخ نما شده بدهند چه مزیتی دارد.حضور رضا یزدانی در کارهم چندان در موفقیت کار موثر نیست . بدون شک برگ برنده این اپیزود کلیپ پایانی ان است طوری که انگار این اپیزود ساخته شده تا به سر کلیپ بچسبد.کاش سازنده های فیلم، اول کار کرم پور را پخش می کردند بعد کار مهرجویی را تا لااقل مخاطب با کام شیرین سالن را ترک کند.

***